loader image

John Giorno’ya veda: Hepimiz ait olduğumuz yere geri dönüyoruz

John Giorno Ekim 2019'da dünyayı terk etti. Veda ediyoruz.

John Giorno’nun inatla 20.yy’ı aşıp 21.’yy’a taşıdığı savaş sonrası amerikan şiirinin sesi çınladı çınladı, nihayetinde şairin tamam demesiyle beat şiirinin son kapılarından biri kendi üzerine kapandı. Giorno için öldü denebilir mi, emin olamıyoruz, Budistti, ölmez otuydu. AIDS’in indiremediği cinsel özgürlük mücadelesinin önemli karakteriydi. Şiirinin sözcüklerinden resim yapıldı, tınından müzik duyuldu.

Henüz lisedeyken sözüne güveneceği ilk şairi Allen Ginsberg, ilk yazarı Jack Kerouac olmuştu. Dünyanın bu denli büyümediği o günlerde, henüz yeni yetme bir şairken, basbayağı oğlan bir şairken, bir partide önce Ginsberg, hemen ardından Jack Kerouac ile tanıştırılır. O gürültüde birbirlerinin ne dediğini duyamadıklarından, Kerouac iyice eğilir kulağına, işte, dirsekler çarpışır, kulağına fısıldayan Kerouac onun kulağına ıslak bir öpücük kondurmuş olur, kalabalık onları göğüs göğüse çarpıştırır, şiir anlardan yükselir.

Andy Warhol’un metin okuma günlerinin sıkıcılığını sorgulamasıyla Giorno, şiiri genişletmeye karar verir. Şiir okunduğu kadar, coşkusunun aktarılma çabasını da içeren bir performansa dönüştürülebilir mi? Buna yeltenirken, zamanın Beatniklerinin cesaretle ortaya koydukları eşcinsel çıplaklığı gösterebilir mi? 1964’te Pornografik Şiir’i yazar.

Şiiri beş duyuya iletmek için uğraşmaya başlar. Fransa’da tuhaf işler yapan Gysin ile temasa geçip ses sistemleri üzerine çalışır. New York metrosundan doğaçlama kayıtlar yapıp bunları şiirle karacakları ses parçalarına çevirirler. Burroughs ile bir araya gelip kes yapıştır tekniklerini geliştirmeye uğraşır. Elektronik müzikte önemli icadı the Moog synthesizer’ı ile bilinen Robert Moog’dan bir odayı ses ile adil biçimde nasıl dolduracağını öğrenmeye çalışır. Kafasındaki fikir temelde alanı ses, ter, beden, ışık ile doldurup şiirini duyuların kabul sınırına taşımaktır.

Giorno’nun kar amacı gütmeyen Giorno Şiir Sistemleri altında teknoloji, sanat ve şiiri birleştirmede zamanının nasıl ilerisinde olduğu Giorno sürekli deneyler yapıyordu, farklı sanat formlarını birleştiren disiplinler arası projeler üzerinde çalışıyordu. Ocak 1967 ‘de New York’un taşrasında elektronik müzik öncüsü Bob Moog’u ziyaret etti; ikili daha sonra Giorno’nun şiirlerinin önceden kaydedilmiş okumalarını Moog’un sentezleyicisinde ses kompozisyonlarına dönüştürdü: Sözcüklerdeki doğal müzikal nitelikler olan onomatopoeia, doğal olarak geliştirildi ve vızıltılar, çırpılar, vızıltılar, çizikler, gurultular, çığlıklar, geğirmeler ve gıdaklarla müzikal olarak büyütüldü.

Ancak Giorno’nun en önemli ve önemli yeniliklerinden biri, insanların bir telefon numarasını arayıp Anne Waldman ve John Ashbery gibi yazarların şiirlerinin yanı sıra insan hakları konuşmalarını duyabildikleri Dial – a – Poem’di: Kanadalı filozof Marshall McLuhan’ın “Araç mesajdır.” Araç ve mesaj ikisi de bizdik. Ve gerçek mesaj bilgelik sesiydi. Sonraki yıllarda, Dial – a – Poem yeni bir telekomünikasyon çağı başlatacak, milyonlarca insana şiir getirecekti. 1968′ in sonlarında başlatılan hizmet devrim niteliğindeydi, ancak Jim Carroll’un The Basketball Diaries (Basketbol Günlükleri) adlı biyografisinden alınan The Celia Sisters adlı eserine Queens merkezli on iki yaşındaki bir çocuğun annesinin kızmasıyla proje neredeyse bozuluyordu. Ama telefon şirketi yüz binlerce arayanı bu servise bağladı.

Giorno en sevdiği katılımcıyı seçiyor: Ocak 1969 ortasında Vito Acconci 222 Bowery’e geldi ve onu altı şiir okurken kaydettim. Vito en çok sevdiğim şairdi… Onun kaygıları benimkine benziyordu… Bir bütün olma özgürlüğüne sahiptik, ama belirli bir geleneğin değil. Biz ve diğerleri, şiirin cildini değiştirmesinin başlangıcıydık.


John Giorno ve Andy Warhol: Uyku ilham perisi rolünde ve Jackie portresinin yaratılmasında rol alıyor Giorno. Warhol’un beş saatlik Sleep/Uyku (1963) isimli filminde çıplak yatan kişidir. Önemli olan, birinci bölümde Giorno’nun Warhol ile yoğun ilişkisini, filmin yapımını anlattı kısım:

Andy durakladı, bana döndü ve “Yakın çekim için hazır mısın?” diye sordu.
“Evet!” dedim.
Times Meydanı fotoğraf kabininde aynı satırı kullandığını hatırlayarak güldüm. Çıplak vücudumla ona sarıldım ve yumuşak sikimi bacağına bastırdım. Yatağa uzandım, yumuşak bir yastığa battım, kolumu başımın üstüne koydum ve gözlerimi kapattım. Uyumayı her şeyden çok severdim. Film Andy’nin sorunuydu…

Giorno’nun Warhol’un vizyonunu nasıl körüklediğine dair bir sürü bilgi var. Örneğin, Kasım 1963 ‘te televizyonda John F. Kennedy’nin cenazesini izledikten sonra yas tutan Jacqueline Kennedy’nin bir portresini yapmayı önerdiği zamanı anlatıyor:

Dondurucu soğukta Jackie korteje liderlik etti, onu dünyanın dört bir yanından devlet başkanları ve ileri gelenler izledi. “O kadar muhteşem ki ,” dedi Andy. Öğleden sonra, derin üzüntü içinde Jacqueline Kennedy’nin olağanüstü varlığı bunaltıcıydı. “Andy, siyah peçeli bir resmini yapmalısın,” dedim.

“Ah, bilmiyorum.” Andy şüpheciydi, çünkü görüntü çok yeniydi neticede. “Bu resim,” dedim,” Pop ikonu olacak. Şu anda canlı yayınlanıyor; ancak görüntü bir simge olacak. Güven bana.”

Başka insanlar da birkaç hafta sonra Andy’ye bunu önerdi ve 1964′ ün başlarında Andy, Jackie’nin JFK suikastı ve cenazesinin gazete fotoğraflarından oluşan bir dizi resim yaptı.

Andy Warhol – Jackie

Karşılaştığı ilk üstün varlık Allen Ginsberg olmuş: “Yıldırım çarpmış gibiydim.” Ardından Jack Kerouac: “Sadece içimdeki bir şeyi yerine getirdiğini görmek.” Sonra çok önemli biri geldi, Andy Warhol: Birbirimizin gözlerinin içine baktık. Bir şey oldu, bir kıvılcım.

Modern sinemanın parametrelerini değiştiren ilk filmi Sleep’te Giorno’yu oynadığında — birçok kez yaptığı gibi – Giorno’yu duyuran Warhol’du. Ama ikili daha sonraki bir rol yüzünden bozuştu. “Andy Blowjob’u yaptı, başrolde başka biri vardı. Çok gücendim. Onun benim filmim olması gerekiyordu.”

Giorno hatırasındaki tüm ana karakterlerden daha uzun yaşadı, bu yüzden hikayeyi kendisinin hissetmiş olabilir. Ama saflığı da cazibesinin bir parçası belki. Burroughs öldüğünde, Giorno günlerce Tibet Ölüler Kitabı’ndaki son ayin moduna geçti, cesedin kendilerine ait olduğunu sanan yeni nesil mürit oldu. Giorno, Bill’in bunu dileyeceğine ikna olmuştu. Ancak Burroughs’un Ah Pook is Here adlı kitabını yeniden okuduğumuzda şu cümle göze çarpıyor: “Mısır ve Tibet Ölüler Kitapları’nı ritüele vurgu yaparak ve doğru kelimeleri bilerek tamamen yetersiz buluyorum.”

Hayal kırıklıklarıyla doluyuz Giorno. Elveda.

 ✪


Herkes Hafifliyor

Hayat bir sürü hediyeden ibaret.
ve her geçen gün
köpüklü bir çam ağacının altında 
sayısız renkli ışık topuyla
asılı bir sürü hediye alırsın;
Süslü kağıda sarılmış hediye
yığınları, yeşil kurdeleli kırmızı kutu,
ve kırmızı kurdeleli yeşil kutu, 
Gümüşlü mavi olanı da.
Ve altınlı beyaz olanı.

Böyle olmuyor.
Sen böyle yapıyorsun.

Sen insan vücudunda
bir su kabarcığısın.
Özel jetle görünüşte 
bir tanrının dünyasında,
bir bardak şampanya,
ve belirli bir parlaklık
ve boşluk, havanın teması,
beyaz bulutlardan oluşan düz bir deniz 
ve mavi gökyüzünün engin kubbesi,
Ve zihnin arada demir bir çivi gibi.

Böyle olmuyor.
Sen böyle yapıyorsun.

Ölü kedi zıplıyor,
yakala
düşen bıçağı,
sonsuz gölge boksundan sonra
uykunda, 
rüyalarında dövüşüyor
ve kendini nakavt ediyorsun, 
her şeyin boş olduğunun
farkındasın.
ve mucizevi bir görüntü beliriyor,
hepsi doğada Boşluk 
ve berraklık
oyunu.

Herkes
herkes 
hafifler, 
herkes 
hafifler.
Herkes
hafifliyor.
Herkes hafifledikçe,
Herkes hafifçe ışıldar.[[Çeviri: Ömer Naci Jr.]]